Fikcyjne złomowanie auta – czym grozi i jak je rozpoznać

Fikcyjne złomowanie auta – czym grozi i jak rozpoznać nielegalny złom

Fikcyjne złomowanie to sytuacja, w której zaświadczenie o demontażu pojazdu powstaje bez rzeczywistego przyjęcia auta przez stację demontażu – papier idzie do urzędu, a samochód dalej jeździ, stoi albo jest rozbierany gdzieś poza kontrolą. Prawo pozwala wydać takie zaświadczenie wyłącznie stacji demontażu lub punktowi zbierania pojazdów, który faktycznie przyjął auto. Stacja, która wystawia zaświadczenie bez przyjęcia pojazdu, traci pozwolenie. Właściciel, który odda auto w niewłaściwe ręce, może z kolei zostać z samochodem nadal zarejestrowanym na siebie, z obowiązkiem OC i z odpowiedzialnością za to, co się z nim dzieje.

Na czym polega fikcyjna kasacja i handel „papierami”

Pod hasłem „fikcyjne złomowanie” kryje się kilka różnych sytuacji. Łączy je jedno: dokument nie odpowiada temu, co stało się z autem.

Zaświadczenie bez oddania auta. Ktoś oferuje „samo zaświadczenie”, żeby wyrejestrować samochód i przestać płacić OC, podczas gdy auto zostaje w użyciu albo trafia na części poza legalnym obiegiem.
Auto oddane komuś bez uprawnień. Właściciel przekazuje samochód osobie, która obiecuje „załatwić papiery”. Dokument nie przychodzi wcale albo pochodzi z nieznanego źródła.
Demontaż poza stacją. Auto jest rozbierane na placu czy podwórku: płyny spływają do gruntu, części idą do sprzedaży, a formalnie pojazd nadal istnieje.

W każdym z tych przypadków ktoś inny zarabia na aucie, a ryzyko prawne i finansowe zostaje przy właścicielu.

Co mówi prawo – obowiązki właściciela i stacji demontażu

Zasady określa ustawa z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Dotyczy ona m.in. samochodów osobowych i dostawczych do 3,5 t (kategorie M1 i N1).

Właściciel może przekazać auto wycofane z eksploatacji wyłącznie do stacji demontażu albo do punktu zbierania pojazdów (art. 18). Oddanie go gdzie indziej jest wykroczeniem zagrożonym karą grzywny (art. 48). Przy przekazaniu pokazujesz dowód osobisty, dowód rejestracyjny (albo dokument potwierdzający jego dane) oraz – jeśli nie jesteś wpisany w dowodzie jako właściciel – dokument potwierdzający własność (art. 19).

Stacja demontażu, przyjmując kompletne auto, unieważnia dowód rejestracyjny, oddaje go właścicielowi i wydaje zaświadczenie o demontażu pojazdu (art. 24). Od 30 czerwca 2026 r. stacja niszczy też tablice rejestracyjne. Punkt zbierania pojazdów może wydać zaświadczenie tylko w imieniu stacji, z którą ma umowę, i musi przekazywać jej przyjęte auta (art. 34). Za przyjęcie kompletnego auta zarejestrowanego w UE lub EFTA stacja nie pobiera opłaty (art. 23). Opłata jest dopuszczalna m.in. wtedy, gdy auto jest niekompletne albo dodano do niego odpady.

Przepisy przewidują konkretne sankcje za fikcyjne złomowanie:

Jeśli stacja wydaje zaświadczenie o demontażu bez przyjęcia pojazdu, marszałek województwa cofa jej pozwolenie lub decyzję, bez odszkodowania (art. 40 ust. 3). Punktowi zbierania, który poświadcza nieprawdę w zaświadczeniu, starosta cofa zezwolenie (art. 39 ust. 3).
Za usuwanie płynów i substancji niebezpiecznych, wymontowywanie części czy elementów do recyklingu poza stacją demontażu wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierza karę pieniężną od 15 000 do 500 000 zł (art. 53a).
Kodeks karny przewiduje karę za poświadczenie nieprawdy w dokumencie przez osobę uprawnioną do jego wystawienia (art. 271) i za używanie takiego dokumentu (art. 273). Czy konkretna sprawa wypełnia te przepisy, oceniają prokuratura i sąd. Warto jednak wiedzieć, że ryzyko karne może dotyczyć nie tylko wystawcy, lecz także osoby, która takim zaświadczeniem się posługuje.

Wzór zaświadczenia o demontażu określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 26 czerwca 2026 r. (Dz.U. poz. 857), obowiązujące od 30 czerwca 2026 r. Więcej o samym dokumencie piszemy w tekście zaświadczenie o demontażu pojazdu.

Co zrobić, gdy któregoś z wymaganych dokumentów nie masz, wyjaśniamy w artykule złomowanie auta bez dokumentów.

Co ryzykujesz jako właściciel

Dopóki auto jest zarejestrowane na Ciebie, dla urzędu i ubezpieczyciela nadal jest Twoje. W praktyce oznacza to kilka rzeczy.

OC. Ochrona OC musi trwać przez cały okres, w którym auto jest zarejestrowane (art. 23 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych). Przerwa oznacza opłatę karną naliczaną przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Jeśli ktoś spowoduje tym autem szkodę, a polisy nie będzie, UFG może żądać zwrotu wypłaconego odszkodowania także od osoby, która nie zawarła umowy OC (art. 110).
Pisma i kontrole. Wezwania dotyczące pojazdu trafiają do właściciela z rejestru.
Porzucone auto. Pojazd pozostawiony bez tablic albo wyglądający na nieużywany straż gminna lub policja może usunąć z drogi na koszt właściciela (art. 50a Prawa o ruchu drogowym). Jak przebiega usunięcie takiego auta, opisujemy w tekście o porzuconym samochodzie.
Brak wyrejestrowania. Od 30 czerwca 2026 r. stacje demontażu i punkty zbierania przekazują dane o demontażu do centralnej ewidencji pojazdów, a urząd wyrejestrowuje auto z urzędu, jeśli właściciel wcześniej sam nie złożył wniosku (art. 79 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym). Gdy auto oddasz komuś spoza legalnego obiegu, takie dane do ewidencji nie trafią. Samochód zostanie wtedy zarejestrowany na Ciebie.

Po oddaniu auta sprawdź w aplikacji mObywatel, w usłudze „Moje pojazdy”, czy pojazd nadal widnieje jako Twój. Pokazuje ona m.in. informacje o wyrejestrowaniu i zbyciu pojazdu. Pełną ścieżkę formalności opisujemy w dziale formalności i wyrejestrowanie.

Jak rozpoznać legalną stację demontażu

Legalność da się sprawdzić samodzielnie, zanim oddasz auto. Czym stacja demontażu różni się od potocznego „szrotu”, wyjaśniamy w artykule szrot samochodowy a stacja demontażu.

Pozwolenie lub decyzja w zakresie gospodarki odpadami. Stacja demontażu działa na podstawie decyzji marszałka województwa (a na terenach zamkniętych – regionalnego dyrektora ochrony środowiska). Punkt zbierania pojazdów potrzebuje zezwolenia starosty i umowy ze stacją. Zapytaj o numer decyzji – uczciwa firma poda go bez problemu.
Wpis do rejestru BDO. Każda stacja demontażu i każdy punkt zbierania pojazdów musi być wpisany do rejestru prowadzonego przez marszałka województwa. Rejestr jest jawny – wpis sprawdzisz w publicznej wyszukiwarce „Rejestr podmiotów” na rejestr-bdo.mos.gov.pl, np. po nazwie firmy lub numerze NIP. Marszałek publikuje też w BIP urzędu marszałkowskiego wykaz stacji demontażu i punktów zbierania z adresami (art. 42).
Zaświadczenie zgodne ze wzorem. Prawdziwe zaświadczenie o demontażu zawiera m.in. nazwę i adres przedsiębiorcy, numer zaświadczenia, wskazanie zezwolenia lub decyzji i organu, który je wydał, numer wpisu do rejestru prowadzonego przez marszałka, dane pojazdu (numer rejestracyjny, markę, model, VIN, masę) i Twoje dane. Musi też zawierać oświadczenie o unieważnieniu dowodu rejestracyjnego oraz zniszczeniu tablic (albo przekazaniu ich stacji, gdy auto przyjmuje punkt zbierania). Dowód rejestracyjny unieważnia się, odcinając prawy dolny róg strony tytułowej.
Formalności przy odbiorze. Legalna stacja poprosi o dowód osobisty i dokumenty pojazdu, a zaświadczenie wyda przy przyjęciu auta.
Jawne dane firmy. Stały adres, NIP i nazwa zgodna z wpisem w BDO. Szersza lista kontrolna jest w poradniku jak wybrać uczciwy skup aut.

Sygnały ostrzegawcze

Każdy z tych sygnałów to powód, żeby się zatrzymać i sprawdzić firmę:

oferta „samego zaświadczenia” bez oddawania auta albo „wyrejestrowania na papierze”,
nikt nie pyta o dowód osobisty ani dowód rejestracyjny,
odbiorca nie umie podać numeru decyzji albo numeru rejestrowego BDO, a firmy nie ma w rejestrze,
zaświadczenie ma być „dosłane później” albo wygląda inaczej niż wzór, np. brakuje w nim numeru czy danych organu,
firma odbierająca auto nie jest ani stacją demontażu, ani punktem zbierania z umową ze stacją,
auto ma być rozebrane na miejscu, na Twojej posesji albo na placu bez zaplecza,
po oddaniu auta w mObywatelu nadal widzisz je jako zarejestrowane na siebie.

Jeśli podejrzewasz, że Twoje auto trafiło do nielegalnego obiegu, zachowaj umowę, korespondencję i dane odbiorcy. Skontaktuj się z wydziałem komunikacji, a nielegalny demontaż możesz zgłosić wojewódzkiemu inspektoratowi ochrony środowiska.

Legalne złomowanie w Auto Drukała

Auto Drukała prowadzi legalną stację demontażu pojazdów w Skalbmierzu. Przy przyjęciu auta wydajemy zaświadczenie o demontażu, a auta niejezdne odbieramy lawetą z Małopolski i województwa świętokrzyskiego. W stacji usuwamy płyny i elementy niebezpieczne, sprawne części odzyskujemy, a resztę kierujemy do recyklingu. Jak wygląda cały proces, opisujemy na stronie auto złom i kasacja pojazdów oraz w tekście o ekologicznej kasacji pojazdu.

Najczęstsze pytania

Czy można legalnie kupić zaświadczenie o demontażu bez oddawania auta?

Nie. Zaświadczenie wydaje się przy przyjęciu pojazdu przez stację demontażu lub punkt zbierania pojazdów. Stacja, która wystawi je bez przyjęcia auta, traci pozwolenie, a posłużenie się takim dokumentem może rodzić odpowiedzialność karną.

Kto może wydać zaświadczenie o demontażu pojazdu?

Stacja demontażu wpisana do rejestru BDO albo punkt zbierania pojazdów działający w imieniu stacji, z którą ma umowę. Skup złomu czy przypadkowy odbiorca aut nie ma takiego uprawnienia.

Jak sprawdzić, czy stacja demontażu jest legalna?

Zapytaj o numer decyzji i numer rejestrowy BDO, a potem sprawdź firmę w publicznym rejestrze podmiotów BDO (rejestr-bdo.mos.gov.pl) albo w wykazie stacji demontażu w BIP urzędu marszałkowskiego. Dane na zaświadczeniu powinny się z nimi zgadzać.

Czy po oddaniu auta do stacji demontażu muszę sam je wyrejestrować?

Od 30 czerwca 2026 r. stacja przekazuje dane o demontażu do centralnej ewidencji pojazdów, a urząd wyrejestrowuje auto z urzędu, jeśli właściciel nie złożył wcześniej wniosku. Nadal możesz złożyć wniosek samodzielnie, a status auta sprawdzisz w mObywatelu.

Czy za oddanie auta do kasacji trzeba płacić?

Stacja nie pobiera opłaty za przyjęcie kompletnego auta zarejestrowanego w UE lub EFTA. Opłata jest dopuszczalna m.in. wtedy, gdy pojazd jest niekompletny albo dodano do niego odpady.

Co grozi za rozbieranie auta poza stacją demontażu?

Za usuwanie płynów, wymontowywanie części lub elementów do recyklingu poza stacją demontażu wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierza karę pieniężną od 15 000 do 500 000 zł.

Chcesz zezłomować auto legalnie i dostać zaświadczenie przy odbiorze? Zadzwoń pod 570 430 430 – ustalimy termin i odbierzemy auto lawetą.

Źródła

Stan prawny na wrzesień 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie skontaktuj się z wydziałem komunikacji lub prawnikiem.